زندگی دوباره تا رهایی

به گزارش روابط عمومی معاونت صدا «پشت آینه مات است» از جمله برنامه‌هایی است كه در راستای كاهش آسیب‌های اجتماعی، كمك به معتادان و پیشگیری گام‌های خوبی برداشته و با حضور معتادان و كارتن‌خواب‌ها در استودیوی پخش رادیو جوان، روایت زندگی آنها را از زبان خودشان از آغاز گرفتاری تا رسیدن به پایان خط را بازگو می‌كند. در این گزارش با دست‌اندركاران این برنامه گفت‌و‌گو شده كه در ذیل می‌خوانید.

از كیوسك به برج مراقبت

غزاله یراقی، تهیه‌كننده برنامه «پشت آینه مات است» در رابطه با ایده اولیه این برنامه می‌گوید: از آنجا كه سال‌ها به‌عنوان مددكار اجتماعی فعالیت می‌كردم، ایده این برنامه را از همان سال‌ها در ذهنم می‌پروراندم. به‌نظرم این برنامه، متفاوت‌ترین برنامه صداوسیما در زمینه آسیب‌های اجتماعی به‌ویژه معتادان و كارتن‌خواب‌هاست. در این برنامه معتادان زندگی خودشان را بی‌پروا برای شنونده‌ها تعریف می‌كنند. اتاق مشاوره‌ای در برنامه به‌نام «كیوسك» تعبیه شده و هر شخصی كه قصد دارد پاكی و رها‌شدن از دام اعتیاد را تجربه كند، می‌تواند به ما وصل شود.

وی ادامه می‌دهد: علاوه بر تهیه‌كنندگی در رادیو، در حوزه نویسندگی و كارگردانی سینما و تئاتر هم فعال هستم. نمایش آخرم سال 1403 اجرا شد كه محوریت اصلی قصه دو زن كارتن‌خواب بودند و داستان نمایش برگرفته از واقعیت بود. سمانه زنی است كه دختر خودش را مرده زیر پل به دنیا می‌آورد و بند نافش را با قوطی كنسرو ماهی می‌برد؛ این داستان به اندازه‌ای مرا تحت تأثیر قرار داد كه تصمیم گرفتم در نمایش به آن بپردازم و این دغدغه را به رسانه بیاورم و در رادیو هم برنامه‌ای با همین مضمون بسازم؛ چرا كه معتقدم رسانه به‌ویژه رادیو خیلی می‌تواند در زمینه آسیب‌های اجتماعی قدم‌های جدی بردارد. به ویژه به دلیل این كه چهره افراد دیده نمی‌شود، این عزیزان آسیب‌دیده راحت‌تر می‌توانند درد دل و روایت زندگی‌شان را بازگو كنند و به نوعی به همنوعان خود كمك كنند.

یراقی می‌گوید: در برنامه پشت آینه مات است، بخشی با نام «برج مراقبت» طراحی شده كه در آن بخش یادآوری می‌كنیم هر‌كدام از ما خدایی داریم كه نباید فراموشش كنیم؛ همچنین تاكید می‌شود بر حضور همیشگی فرشته‌های مهربان در زندگی كه ذهن خود ماست.

همه در قبال همدیگر مسئولیم

محمد داوری، كارشناس‌مجری برنامه پشت آینه مات است، تصریح می‌كند: این روز‌ها اعتیاد به ویژه مصرف مواد صنعتی خیلی دامنگیر جامعه شده و حوادث دردناك بسیاری رخ می‌دهد كه ناشی از سوء‌مصرف مواد مخدر است. شما این اتفاق را كنار مصرف بی‌رویه این روز‌های ویپ و سیگار‌هایی بگذارید كه به‌راحتی در دسترس جوانان و نوجوانان قرار دارد. چه‌كسی گفته همه‌چیز از سیگار شروع نمی‌شود؟ اتفاقا ما در این برنامه قصد داریم بگوییم بدبختی‌های بزرگ از همین چیز‌های ساده و كوچك شروع می‌شود. پس همه ما در قبال همدیگر مسئول هستیم و نباید همدیگر را تنها بگذاریم.

كارشناس‌مجری برنامه با بیان این كه ما فقط یك برنامه رادیویی نیستیم، می‌افزاید: ما 24 ساعته با مخاطبان در ارتباط هستیم و افرادی كه درگیر این ماجرا شده‌اند را تا ورودشان به كمپ اعتیاد تنها نمی‌گذاریم. ما خانواده‌ای متشكل از افراد تنهایی هستیم كه افرادش فكر می‌كنند به ته خط رسیده‌اند و كسی را ندارند. به‌نظرم صداقت در برخورد با مردم و توجه به همه آنها، وظیفه اصلی رادیو است. ما باید همه اقشار از نابینا و معلول گرفته تا فرد معتاد و آسیب‌دیده را در رسانه ببینیم.

بازگشت روشنی و امید

صادق علیخانی، اجرای برنامه را بر‌عهده دارد، او از سال 1389 با گزارشگری در رادیو جوان كارش را آغاز كرده و در تمام این سال‌ها فقط در شبكه جوان حضور داشته، درباره این پرسش كه اجرای برنامه پشت آینه مات است با برنامه‌های دیگر چه تفاوتی دارد، توضیح می‌دهد: اولا نگاه‌مان به آسیب اجتماعی اعتیاد متفاوت است. ظرافت این برنامه‌ها هم در نوع گفت‌و‌گو خیلی نمود پیدا می‌كند. به دلیل نوع مصاحبه‌شونده‌ها، كار اجرا بسیار ظریف است. كسانی كه درگیر آسیب‌های اجتماعی آن هم آسیب سنگینی مثل اعتیاد بودند، روحیات حساس و شكننده‌ای دارند. در عین حال نوع نگاه به افراد دارای بیماری اعتیاد هم بسیار مهم است؛ بنابراین انتخاب كلمات، چگونگی لحن، جمله‌بندی مناسب و درك تجارب فرد بسیار حائز اهمیت است؛ لذا در اجرا و مصاحبه باید این موارد رعایت شود.

علیخانی در رابطه با ارزیابی‌ای كه از برنامه دارد، تصریح می‌كند: ویژگی خوب این برنامه این است كه همه از تهیه‌كننده گرفته تا تداركات، با جان و دل هدفی بالاتر از صرفا ساخت یك برنامه دارند كه اتفاقا این موضوع به كیفیت برنامه كمك می‌كند. تلاش همه ما این است مخاطبی كه در آن لحظه برنامه را گوش می‌كند، اگر از نظر ذهنی به‌هم ریخته، اگر در نقطه انتهایی نا‌امیدی قرار دارد، از طریق امواج و كلمات رادیو حتی یك كورسوی امید هم كه شده درونش روشن شود و بداند كه درمان دردش استفاده از هیچ عامل بیرونی‌ای مثل سیگار و مواد نیست، بلكه خانواده بزرگ و مجموعه‌های سالم ترك اعتیاد است كه پشتش هستند، دوستش دارند و حمایتش می‌كنند تا روشنی، امید و سرسبزی به زندگی اش بازگردد. ما در این برنامه به طور مستمر با مخاطبان در تعامل هستیم. ما در این برنامه تاكید و باور فراوانی داریم كه همه ما در این سرزمین یك خانواده‌ایم.

مجری برنامه در پاسخ به این پرسش كه با مهمانان چگونه ارتباط و تعامل برقرار می‌شود، چرا كه بیشتر آنها كارتن‌خواب‌ها و معتادان هستند، می‌افزاید: از اوایل كارم در رادیو در زمینه آسیب‌های اجتماعی فعالیت می‌كردم. آن زمان برای تهیه گزارش برنامه «آتش پنهان» با یك ضبط كوچك به مناطق آلوده تهران می‌رفتم و با بیماران اعتیاد و كارتن‌خواب‌ها گفت‌و‌گو می‌كردم. در عین حال در این سال‌ها در زمینه روانشناسی تحصیل و در كلینیك‌های روانشناسی كار كرده‌ام. در حال حاضر هم دانشجوی دكترای روانشناسی هستم و سعی می‌كنم با استفاده از تجارب رسانه‌ای، روانشناسی و حفظ اخلاقیات در ساخت برنامه، یك كیفیت مناسب را ارائه كنم؛ تا چه مقبول افتد و چه در نظر آید.

پشت آینه مات است شنبه‌ها و یكشنبه‌ها ساعت 21 با اجرای صادق علیخانی و راضیه هاشمی با كارشناسی محمد داوری و روانشناسی دكتر مژگان علیشاهی روی آنتن رادیو جوان می‌رود.