رادیو و بازخوانی مكتب امام (ره) بازخوانی مكتب امام(ره) روی موج تحول

برنامه‌سازی مناسبت‌محور در رسانه‌ملی، به‌ویژه درباره شخصیت‌های جریان‌ساز و وقایع تاریخ‌ساز انقلاب اسلامی، فراتر از یك وظیفه اداری و در حكم یك ضرورت راهبردی برای حفظ حافظه جمعی و تبیین هویت ملی است. در این میان، رادیو به‌عنوان رسانه‌ای كه با تكیه بر قدرت تخیل مخاطب و ژرفای كلام به روایت حقیقت می‌پردازد، رسالتی سنگین بر دوش دارد.
با نزدیك‌شدن به سالروز ارتحال امام خمینی (ره) و قیام 15 خرداد، این ایام فرصتی مغتنم است تا شبكه‌های رادیویی با عبور از كلیشه‌های مرسوم، به بازخوانی مستند، تحلیلی و دقیق اندیشه‌های بنیان‌گذار انقلاب و تاثیرات این قیام تاریخی بر سرنوشت امروز ایران بپردازند. به همین منظور و برای واكاوی دقیق‌تر این رویكردهای نوین در برنامه‌سازی، به‌سراغ چند تن از مدیران و برنامه‌سازان شبكه‌های مختلف رادیو رفتیم تا از چگونگی پیوند ابزارهای هنری با روایت‌های تاریخی و سازوكار تبیین اندیشه‌های راهبردی امام (ره) در بستر شرایط امروز جامعه، اطلاعات بیشتری به‌دست آوریم.

بازخوانی نقشه‌راه اقتدار ملی در مكتب امام خمینی(ره)
رضا كوچك‌زاده تهمتن، مدیر شبكه رادیویی تهران، همزمان با سالروز رحلت امام خمینی(ره) و قیام 15 خرداد، از تمركز ویژه این شبكه بر تبیین اندیشه‌های راهبردی بنیان‌گذار انقلاب اسلامی خبر داد و گفت: رادیو تهران در این ایام تلاش می‌كند با بازخوانی منظومه فكری امام(ره)، مسیر عزت، استقلال و اقتدار ملی را برای مخاطبان تبیین كند.
وی با اشاره به محورهای اصلی ویژه‌برنامه‌های این شبكه افزود: مردم‌گرایی، مردم‌سالاری دینی، استكبارستیزی، حكمرانی مبتنی بر اندیشه اسلامی و تقویت اعتمادبه‌نفس ملی از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی است كه در برنامه‌های رادیو‌تهران مورد توجه قرار گرفته است.
مدیر رادیو تهران تاكید كرد: انقلاب اسلامی در امتداد مكتب امام خمینی(ره) معنا یافته و امروز نیز تداوم این مسیر در پرتو رهبری مقام معظم رهبری و آرمان‌های شهدای انقلاب اسلامی قابل تحلیل است.
كوچك‌زاده تهمتن ادامه داد: رادیو تهران با درك شرایط حساس منطقه و جنگ روایت‌ها، تلاش دارد نقش امام شهید و جایگاه رهبرمعظم‌انقلاب را به‌عنوان استمراربخش مكتب امام(ره) برای مخاطبان بازخوانی كرده و افق آینده انقلاب اسلامی را در بستر «اسلام انقلابی» تبیین كند.

خرداد رادیو ایران روی موج تاریخ
مهدی رستمی، مدیر گروه معارف و تاریخ رادیو ایران، با اشاره به فرارسیدن سالروز ارتحال امام خمینی(ره) گفت: این مناسبت از مقاطع اثرگذار تاریخ معاصر ایران است و رادیو ایران در ویژه‌برنامه‌های خرداد، آن را با رویكردی تحلیلی و روایت‌محور بازتاب می‌دهد.
رستمی با تشریح تداركات این ایام ادامه داد: برنامه «همیشه با امام» با بازخوانی بخش‌هایی از زندگی بنیان‌گذار انقلاب اسلامی و نقش ایشان در تحولات سیاسی و اجتماعی، می‌كوشد ابعاد شخصیتی، فكری و شیوه رهبری امام(ره) را برای مخاطبان روشن‌تر كند.
مدیر گروه معارف و تاریخ رادیو ایران با تاكید بر ضرورت عبور از روایت‌های كلیشه‌ای عنوان كرد: هدف ما این است كه سالروز ارتحال امام(ره) صرفا در سطح یادبود و مرور خاطره باقی نماند، بلكه به فرصتی برای فهم ریشه‌های نهضت و تحلیل پیوند اندیشه‌های ایشان با مسائل امروز جامعه تبدیل شود. وی افزود: پرداختن به سیره و اندیشه‌های امام(ره)، تبیین شاخصه‌های رهبری دینی و تقویت همبستگی و هویت ملی، از محورهای اصلی این برنامه‌هاست كه با زبانی روشن و قابل‌فهم برای عموم شنوندگان تولید و پخش می‌شود.

ادای احترام به بنیان‌گذار انقلاب
سیدحمید قاسمی، مشاور اجرایی و مسئول روابط عمومی رادیو فرهنگ، از تدارك مجموعه‌ای متنوع از ویژه‌برنامه‌ها و مستندهای رادیویی به‌مناسبت سالگرد ارتحال امام‌خمینی(ره) و قیام 15 خرداد خبر داد. وی هدف از این تولیدات را بازخوانی دقیق ابعاد شخصیتی، اندیشه‌ها و سیر مبارزاتی بنیان‌گذار كبیر انقلاب اسلامی عنوان كرد. قاسمی با اشاره به گستردگی محتوایی این آثار ادامه داد: از تحلیل‌های تاریخی در برنامه «وطنم ایران» گرفته تا واكاوی پژوهشی در مستندهایی نظیر «تیغ‌ها و ستیغ‌ها» و «كشف‌الاسرار»، تلاش شده منظومه‌ای جامع از اندیشه‌های امام(ره) برای مخاطبان فراهم شود.
مشاور اجرایی رادیو فرهنگ با تاكید بر تنوع ساختاری عنوان كرد: علاوه بر مباحث تاریخی، به جنبه‌های عرفانی و هنری شخصیت امام راحل‌(ره) در برنامه «به‌رنگ آیینه» نیز پرداخته شده تا تصویری چندوجهی ترسیم شود. وی در بیان رویكرد بین‌المللی شبكه توضیح داد: در مستند «روح‌الله»، ابعاد شخصیتی امام از دیدگاه شخصیت‌های برجسته جهان اسلام و غرب بررسی می‌شود و در برنامه «جامعه و كتاب»، جایگاه مكتب امام در حوزه‌های فرهنگ و هنر با حضور اندیشمندان تبیین می‌شود.

«ایران سربلند» در رادیو گفت‌وگو
طاهره معصومی، سرپرست اطلاعات و برنامه‌ریزی رادیو گفت‌وگو، با اشاره به رویكرد این شبكه در ایام ارتحال امام خمینی(ره) و قیام 15 خرداد، از تولید برنامه‌های تحلیلی، مستند و گفت‌وگومحور با هدف ایجاد دركی روشن از این وقایع خبر داد. معصومی با تشریح اهداف محتوایی این تولیدات ادامه داد: تمركز اصلی ما تبیین ابعاد تاریخی، اجتماعی و فرهنگی این رخدادهاست تا نسل امروز به شناختی دقیق و عمیق از این مقاطع سرنوشت‌ساز تاریخ انقلاب دست یابد.
سرپرست اطلاعات و برنامه‌ریزی رادیو گفت‌وگو با تاكید بر بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان عنوان كرد: با حضور پژوهشگران و بهره‌گیری از روایت‌های مستند، به‌دنبال واكاوی شخصیت، اندیشه و نقش تاریخی بنیان‌گذار انقلاب اسلامی در برنامه‌های پیش‌رو هستیم. وی در بیان جزئیات برنامه‌های این ایام افزود: برنامه «ایران سربلند» به‌صورت ویژه در سالروز ارتحال امام(ره) پخش خواهد شد. همچنین همزمان با 15 خرداد، ویژه‌برنامه‌هایی با محوریت بازخوانی قیام تاریخی مردم و نقش آن در شكل‌گیری نهضت انقلاب تدارك دیده شده است تا مخاطبان با ریشه‌های این حركت مردمی و پیوند آن با شرایط امروز جامعه بیشتر آشنا شوند.

چرخش تحلیلی رادیو ورزش
شهرام جهانشیری، مدیر گروه فرهنگ و علوم ورزشی رادیو‌ورزش، از تحول رویكردهای این شبكه خبر داد و گفت: هدف ما عبور از كلیشه‌های رایج و حركت به‌سوی رویكردهای تحلیلی-تطبیقی برای برقراری ارتباطی عمیق‌تر با مخاطبان است. جهانشیری با اشاره به طراحی تخصصی برنامه‌ها ادامه داد: برای افزایش اثرگذاری، محتوا از سه زاویه شامل بازخوانی اسناد، تبیین اندیشه‌های راهبردی امام (ره) در بستر علوم اجتماعی و بهره‌گیری از قالب‌های روایت‌گری طراحی شده است تا به‌جای روایت‌های یك‌سویه، فضایی برای تعامل فكری مخاطب ایجاد شود.
مدیر گروه فرهنگ و علوم ورزشی رادیو ورزش با تاكید بر ضرورت واكاوی زوایای پنهان تاریخ عنوان كرد: در این راستا، تلاش شده است با بهره‌گیری از پژوهشگران و شاهدان عینی، لایه‌های ناگفته و حواشی كمتر شنیده‌شده رویدادها بررسی شود. وی در بیان هدف نهایی این گروه توضیح داد: هدف ما بازگویی صرف تاریخ نیست بلكه استخراج «الگوهای راهبردی» برای درك بهتر مسائل روز جامعه است تا با پیوند میان گذشته و حال، مفاهیم تاریخی به ابزاری كارآمد برای تحلیل شرایط امروز تبدیل شده و پیام‌ها ماندگاری بیشتری در ذهن شنونده بیابند.

ویژه‌برنامه‌های خردادی رادیو‌اقتصاد
سیما خداوردیان، مدیر طرح‌و‌برنامه رادیو اقتصاد، از تدارك مجموعه‌ای از برنامه‌های ویژه به‌مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی(ره) و قیام 15 خرداد خبر داد و گفت: رادیو‌اقتصاد در مناسبت‌های مهم مذهبی و انقلابی تلاش می‌كند با تولید برنامه‌های تحلیلی و روایت‌محور، نقش مؤثری در تبیین ابعاد تاریخی و فرهنگی این رویدادها ایفا كند. خداوردیان با اشاره به رویكرد محتوایی این برنامه‌ها ادامه داد: این شبكه با بهره‌گیری از دیدگاه كارشناسان، صاحب‌نظران و روایت‌های مستند، می‌كوشد مفاهیم بنیادین انقلاب اسلامی، اندیشه‌های بنیان‌گذار جمهوری اسلامی و نقش قیام 15 خرداد در شكل‌گیری نهضت اسلامی را برای مخاطبان بازخوانی كند تا فهم دقیق‌تری از این مقاطع تاریخی شكل بگیرد.
مدیر طرح و برنامه رادیو اقتصاد با تاكید بر تنوع قالب‌های برنامه‌سازی عنوان كرد: برای انتقال مؤثر پیام و جذب مخاطبان در حوزه‌های تخصصی و عمومی، سه ویژه‌برنامه «خمینی خراسان»، «شاخص» و «نقطه عطف» در دستور تولید قرار گرفته است. وی در توضیح زمان پخش این آثار افزود: این برنامه‌ها با تمركز بر تحلیل اندیشه‌ها و بازخوانی رویدادهای تاریخی، در روزهای 14 و 15 خرداد روی آنتن می‌روند و تقدیم شنوندگان رادیو اقتصاد خواهند شد.

سیره امام (ره) در «پیام روز»
آرمان ستوده، مدیر پخش و نظارت رادیو پیام، با اشاره به رویكرد برنامه كوتاه «پیام روز» در بازخوانی سیره بنیان‌گذار انقلاب اسلامی گفت: این شبكه می‌كوشد ابعاد گوناگون شخصیت امام(ره) را تبیین كند و نشان دهد كه مذهب نزد ایشان، نه‌صرفا موضوعی عبادی بلكه بستری پویا برای حفظ كرامت انسانی و ایستادگی در برابر ظلم است. ستوده با تبیین نگاه راهبردی امام(ره) ادامه داد: ایشان با تمركز بر شعائر اسلامی، همواره بر حق حیات و پویایی فرهنگ اسلامی تاكید داشتند و این نگاه، مبنای اصلی تحركات انقلابی‌شان قرار گرفت.
مدیر پخش و نظارت رادیو پیام با تاكید بر شجاعت مثال‌زدنی امام(ره) در دوران مبارزه عنوان كرد: سیره عملی ایشان در مواجهه با سركوب‌های حكومت پهلوی، برخوردی صریح و بدون واهمه با دستورات غیرقانونی بود كه استقلال كامل نهاد مرجعیت را به‌اثبات رساند. وی در پایان با اشاره به جایگاه رفیع مرجعیت توضیح داد: امام خمینی(ره) با رفتار خود به همگان نشان دادند كه مرجعیت علمی و مذهبی، جایگاهی است كه هرگز نباید تحت‌الشعاع یا زیر سایه قدرت سیاسی قرار گیرد.

رسانه‌؛ پلی میان اندیشه امام(ره) و نسل نو
رضا حبیبی، گوینده رادیو معارف، با تاكید بر نقش راهبردی رسانه‌ملی در مناسبت‌های تاریخی، اظهار كرد: اولویت اصلی رادیو، هدایت افكار عمومی و ایجاد پیوندی پایدار میان ارزش‌های اصیل دیروز و نیازهای امروز جامعه است. حبیبی با اشاره به اهمیت تبیین اندیشه‌های بنیان‌گذار انقلاب برای نسل جدید ادامه داد: رسانه با حفظ اصالت تاریخی و بازآفرینی هوشمندانه محتوا، ابعاد فكری امامین انقلاب را بازخوانی می‌كند‌؛ چراكه نوجوانان و جوانان، بازوهای اصلی تداوم حركت پویای انقلاب اسلامی هستند.
این گوینده رادیو معارف با تاكید بر تولیدات هدفمند رسانه‌ای عنوان كرد: شبكه‌های رادیویی با طراحی برنامه‌های متنوع، بستری برای آشنایی عمیق‌تر با سیره امام راحل، بازخوانی نهضت انقلابی و تبیین گفتمان انقلاب فراهم كرده‌اند. وی در بیان ویژگی این آثار توضیح داد: این برنامه‌ها با بهره‌گیری از رویكردی تحلیلی و اقناعی، ظرفیت بالایی برای انتقال ارزش‌ها به نسل‌های آینده دارند. در واقع، این فرآیند فرهنگی در تقویت هویت ملی و انقلابی جامعه، نقشی غیرقابل‌انكار و اثربخش ایفا می‌كند كه منجر‌به ماندگاری گفتمان انقلاب در ذهن و ضمیر مخاطبان می‌شود.

روایت‌های انسانی و بازخوانی هوشمندانه تاریخ
محمدباقر پروین‌نژاد، مدیر رسانه‌ای، در گفت‌وگو با روزنامه جام‌جم، بر ضرورت تحول در برنامه‌سازی رادیویی به‌مناسبت سالروز ارتحال حضرت امام خمینی(ره) و قیام 15 خرداد تاكید كرد. وی با اشاره به چالش‌های جذب نسل جوان، تصریح كرد كه انتقال مؤثر مفاهیم انقلاب در این ایام، نیازمند جایگزینی شیوه‌های سنتی با الگوهای نوین روایی است.
پروین‌نژاد معتقد است برای اثرگذاری بر مخاطب امروز، باید به‌سمت «نقد اخلاقی» و «روایت‌های درس‌آموز انسانی» حركت كرد. وی بهره‌گیری از مستندهای صوتی، بازخوانی تاریخ در قالب داستانك‌های شخصیت‌محور و گفت‌وگو با شاهدان عینی را ابزاری حیاتی برای پیوند نسل نو با ریشه‌های قیام 15 خرداد و سیره امام(ره) دانست.
او با تاكید بر لزوم استفاده از ایجاز و لحنی صمیمانه در تولیدات مناسبتی، خاطرنشان كرد: «هدف ما ترجمه حقایق تاریخی به زبانی جذاب و پویاست.» به‌گفته این مدیر رسانه‌ای، موفقیت در این عرصه تنها زمانی محقق می‌شود كه رادیو با رویكردی مخاطب‌محور، معنای این مناسبت‌های تاریخی را از یك یادبود تقویمی به دغدغه‌ای زنده و ملموس برای نسل جوان تبدیل كند.

«عروج» و «طلیعه» روی آنتن رادیو‌نمایش
پگاه عموزاده، تهیه‌كننده رادیو نمایش، از تدارك دو ویژه‌برنامه «عروج» و «طلیعه» به‌مناسبت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) و قیام 15 خرداد خبر داد و گفت: این دو برنامه در روزهای پنجشنبه و جمعه از ساعت 9 تا 11 صبح از رادیو نمایش پخش می‌شوند و مخاطبان را با روایت‌هایی مستند و نمایشی از این مقطع مهم تاریخ معاصر همراه می‌كنند.
عموزاده با اشاره به رویكرد محتوایی این برنامه‌ها ادامه داد: «عروج» و «طلیعه» تلاش دارند با نگاهی تحلیلی و در عین حال نمایشی، به بازخوانی قیام 15 خرداد، نقش تعیین‌كننده امام خمینی(ره) در شكل‌گیری این حركت مردمی و تاثیر آن بر روند پیروزی انقلاب اسلامی بپردازند. به‌گفته او، این برنامه‌ها علاوه بر پخش صبحگاهی، همان روزها از ساعت 20:30 تا 22:30 نیز برای مخاطبان بازپخش خواهد شد.
این تهیه‌كننده رادیو نمایش با تاكید بر تنوع ساختاری برنامه‌ها عنوان كرد: در این دو ویژه‌برنامه بخش‌هایی مانند مستندهای روایی، گفت‌وگو با كارشناسان و روایت‌هایی از زندگی و مبارزات امام خمینی(ره) گنجانده شده است. وی توضیح داد: همچنین بخش‌های نمایشی كوتاه با فضایی دراماتیك طراحی شده تا مخاطب بتواند تصویر ملموس‌تر و تاثیرگذارتری از آن روزهای سرنوشت‌ساز در ذهن خود شكل دهد.

رادیو‌؛ راوی آرمان‌های انقلاب
كامبیز نقاش، مدیر گروه سلامت روان و سلامت معنوی رادیو سلامت، با تبیین نقش رسانه در بازتاب مناسبت‌های مذهبی و انقلابی گفت: رادیو همواره می‌كوشد فراتر از اطلاع‌رسانی صرف، با تكیه بر روایت‌پردازی مؤثر و تولید محتوای متناسب با فضای عاطفی جامعه، ارتباطی عمیق با مخاطبان برقرار كند. نقاش با اشاره به اهمیت رویدادهایی همچون قیام 15 خرداد و سالگرد ارتحال امام(ره) ادامه داد: این مناسبت‌ها فرصت‌هایی مغتنم برای بازخوانی تاریخ، تبیین آرمان‌ها و تقویت هویت جمعی هستند كه رادیو با استفاده از زبانی ساده و روایت‌های مستند، آنها را برای عموم مخاطبان بازتعریف می‌كند.
مدیر گروه سلامت روان و سلامت معنوی رادیو سلامت با تاكید بر تاثیرگذاری این برنامه‌ها بر سرمایه اجتماعی عنوان كرد: این تولیدات با طرح ابعاد شخصیتی و تاریخی، به مخاطب كمك می‌كنند تا به شناختی عمیق‌تر از ارزش‌ها دست یابد و از طریق پیوند اسناد با جلوه‌های صوتی، در تجربه‌ای معنایی و عاطفی سهیم شود. وی در بیان هدف نهایی این برنامه‌سازی‌ها توضیح داد: رادیو با ایجاد پیوند میان نسل‌ها و تكیه بر خاطرات جمعی، در پی افزایش همبستگی و تعمیق باورهای عمومی است تا شنونده به دركی روشن از ارزش‌های فرهنگی و انقلابی دست یابد.